xoves, 26 de xaneiro de 2017

A ciencia da electricidade estática

Todos, algunha vez, temos sentidos pequenos chispazos ao rozar as nosas mans coas de outra persoa, pero a algúns isto ocórrelles máis a miúdo que a outros.


Como é ben sabido, este fenómenos está producido pola electricidade estática. Este termo fai referencia a un exceso de carga eléctrica nun material aillante que, ao ter pouca condutividade, acumula a electricidade. Tamén é posible que se acumule electricidade estática nun material condutor. Neste caso o material, malia ser condutor, atoparíase illado por outro material non condutor. Un exemplo diso é o típico chispazo que experimentamos ao tocar a porta dun coche. Na chapa metálica, que é condutora, xérase, durante a marcha, electricidade estática, pero queda atrapada debido a que o material das rodas (caucho) non o é. En cambio os humanos somos excelentes condutores e cando abrimos ou pechamos unha porta a electricidade atrapada consegue liberarse a través do noso corpo (eh aquí a molesta faísca ou descarga) cara ao chan.

A electricidade estática débese a unha descompensación de cargas. Todos os materiais están formados por átomos, que á súa vez están formados por un núcleo con partículas positivas (protóns) ao redor do cal, móvense unha ou máis partículas negativas (electróns). Xeralmente o número de cargas positivas é igual ao de cargas negativas. Desta forma, as cargas compénsanse dando como resultado unha carga neutra ou, o que é o mesmo, nula. Agora ben, cando hai fricción algúns átomos poden perder ou gañar cargas negativas, xerándose unha descompensación de cargas responsable da electricidade estática. O chispazo non é máis que unha corrente de cargas negativas que migran cara a un lugar con cargas positivas para volver restablecer o equilibrio que é, en definitiva, a ausencia de carga eléctrica (carga neutra ou nula).

Hai persoas especialmente sensibles á electricidade estática?

Ao contrario do que se cre popularmente non hai persoas especialmente condutoras. O que si que hai son persoas cuxa indumentaria xera electricidade estática. Non é que o seu metabolismo xere máis electricidade, si non que o material das súas roupas acumúlaa e logo transmítea á pel. Xeralmente estes materiais, malia ser illantes, xeran electricidade estática ao rozar coa nosa pel ou outros materiais (en caso de levar máis dunha capa).

Entre os materiais illantes que teñen capacidade para xerar electricidade estática están o vidro, o cabelo das persoas, a la, o aluminio, o nailon, o poliéster, o poliuretano, o teflón, o papel, ou os acrílicos e, por suposto, calquera obxecto que estea elaborado con estes materiais (moqueta, céspede artificial, alfombras, tapicerías, mobles, bolígrafos, pezas de vestir, etcétera).

O feito de que, logo de peitearnos, o noso cabelo se encrespe non é perigoso. Tampouco o é sufrir un calambre ao tocar a outra persoa, ou un obxecto metálico, logo de camiñar sobre unha moqueta ou poñernos pezas de roupa confeccionadas con nailon, la, poliéster?

Con todo, para as persoas que levan marcapasos a electricidade estática ten algúns riscos. Tamén na contorna laboral, en actividades nas que se empregan sustancias con propiedades inflamables ou explosivas, onde a electricidade estática podería orixinar explosións ou incendios.

mércores, 18 de xaneiro de 2017

Un mapa da gravidade

A gravidade é a forza máis predominante: mantennos nas nosas camas pola noite, mantennos na Terra en cada paso que damos, sostén as casas e os rañaceos, fixa a Lúa no ceo... E, con todo, medila con precisión é sorprendentemente difícil

Sabemos o forte que é en xeral, pero a forza de atracción do noso planeta varía moito dunha parte a outra; os mapas detallados mostran pistas do que xace baixo a superficie da Terra, sendo unha información crave para arquitectos e enxeñeiros.

Algúns dos mellores mapas de gravidade da Terra proveñen da Universidade de Curtin, cunha importante especialización en xeodesia, o estudo matemático da forma e as propiedades da Terra. Os grupos de datos combinados procedentes dos satélites de observación producen mapas de alta resolución sobre a gravidade, mostrando mapas dos seis continentes.

Así é como se ven; as rexións azuis teñen unha gravidade máis baixa, mentres que as rexións vermellas teñen maior gravidade.










Abellas mariñas

As abellas desempeñan un papel crucial a hora de manter a cadea alimenticia, polinizando a maioría de cultivos e plantas na superficie terrestre.

Porén, algo similar acontece no fondo mariño, o cal conta cos seus propios polinizadores.

Trátanse de crustáceos microscópicos, os Thalassia testudinum, que polinizan a flora mariña da mesma xeito que o fan as abellas na terra. Mentres que moitos destes crustáceos aliméntanse deste "
polen", a maior parte da polinización ocorre porque estes restos adhírense a eles e, de forma involuntaria, axudan a poboar o fondo do mar.

xoves, 15 de decembro de 2016

A ciencia da guitarra eléctrica

A guitarra eléctrica é un instrumento musical que funcioma gracias á indución electragnética, isto é, á produción de corriente eléctrica pola acción de campos magnéticos.
Cando se pulsa unha corda dunha guitarra eléctrica, a súa vibración transmítese a unha zona denominada pastilla que a transforma nun sinal eléctrico que se dirixe ao amplificador.
As pastilla constan dun imán permanente rodeado dunhas 7000 voltas de arame moi fino cuxos extremos están conectados ao amplificador.
As cordas deste tipo de guitarras están formadas cun material ferromagnético e atópanse baixo a influencia do imán da pastilla. Ao pulsar as cordas vibran provocando unha variación no fluxo magnético na bobina que rodea ao imán da pastilla, xerando unha corriente nesta.
Esta transmítese ao amplificador sendo un fiel reflexo da vibración da corda e por ende, do son que produce. Así canto máis aguda é a nota a tocar, máis rápido vibra a corda e isto refléxase na corrente que crea.

mércores, 7 de decembro de 2016

Por que as aves mariñas confunden o plástico con comida?

Unha das grandes ameazas para a saúde das aves mariñas é a inxesta de plástico, algo moi común debido aos altos niveis de contaminación pero tamén a que estes animais confunden doadamente estes desperdicios con comida.

Por que?

Algúns estudos sinalan a que o causante é o aroma. As algas que se acumulan en envases de plástico no mar desprenden os mesmos compostos derivados do xofre, o sulfuro de dimetilo, que se desprenden cando as algas son inxeridas por certas presas das aves.

Os científicos fixeron o descubrimento mediante a colocación de tres tipos diferentes de plásticos nas augas das costas de Monterey Bay e a Bagía de Bodega, en California. Logo de tres semanas, tomáronse mostras no laboratorio e analizouse quimicamente o seu aroma. Foi este método o que detectou a presenza do sulfuro de dimetilo.

As aves mariñas, como os petreles e os albatros, teñen un agudo sentido do olfato, e son os máis afectados polo consumo de plástico. De feito, as aves que utilizan a detección olfativa do sulfuro de dimetilo tiñan seis veces máis plástico inxerido que o resto.

A amizade nos chimpacés

Ter amigos próximos axuda a que os chimpancés rebaixen os seus niveis de estrés, ata en situacións de alto risco como unha loita a morte con membros dunha comunidade rival.
 Nos primates, os niveis de estrés son, en gran parte, coordinadas pola interacción entre o hipotálamo, a glándula pituitaria e as glándulas suprarrenais.

Recientemente, demostrouse que as interaccións sociais xogan un papel importante no balance das glándulas suprarrenais, que tamén inflúe na dixestio
ón, a resposta inmune do corpo, a fertilidade, a cognición e varios outros procesos craves.

En busca dun vínculo concreto entre a amizade e as glándulas suprarrenais, os científicos monitorizaron aos chimpancés salvaxes en Uganda durante os episodios de conflito entre grupos, o aseo e o descanso. Observaron tamén si eran ou non socios próximos dos animais que estiveron presentes durante devanditos episodios, e logo recolleron mostras de ouriña co fin de medir os niveis de glococorticoides urinarios (UGC).

Cando os chimpancés participan en pelexas con outros grupos, os niveis desta hormona do estrés dispáranse só si eran acompañados dos seus aliados máis próximos pero non cando estes apoiábanlles no combate. Os expertos suxiren que o apoio dos seus compañeiros axuda a eliminar o estrés, ata durante os conflitos potencialmente fatais.

Os resultados, publicados na revista Nature Communications, mostran tamén que o aseo só conduciu unha redución do UGC cando se trataba dun socio cun estreito vínculo, pero nunca cando se trataba de estraños. Como tal, parece que o aseo non calma o estrés dos animais por si mesmo, máis ben, é a interacción cos compañeiros a que produce esta redución de estrés.

Á luz desta evidencia, os autores do estudo propoñen que a amizade é moi importante para a xestión da glándula suprarrenal nos chimpancés, e é polo tanto probable que sexa vital para a saúde, en xeral,
dos animais. Dada a estreita relación evolutiva entre os humanos e os chimpancés, tamén se pode facer unha equivalencia en base a que ocorra o mesmo nas persoas.

mércores, 30 de novembro de 2016

Un novo método de detectar explosivos


Os expertos en explosivos trataron de atopar o mellor método para localizalos: ratas, abellas e ata golfiños. Sen embargo, alguén podería imaxinar cal é a súa nova ferramenta? As espinacas.

Os expertos do Instituto Tecnolóxico de Massachussets utilizaron unha técnica chamada perfusión vascular para introducir nanotubos de carbono nas follas da planta.

Estes nanotubos foron deseñados para interactuar con compostos químicos chamados nitroaromáticos, que se utilizan comunmente en dispositivos explosivos. Nos seus experimentos, descritos na revista Nature Marerials, os investigadores centráronse nun nitroaromático chamado acedo pícrico.

A medida que o ácido absorbe a auga subterránea das raíces da planta, transpórtase á capa de mesófilo na parte inferior da folla, onde se realiza a maior parte da fotosíntese, e onde os nanotubos estarán esperando para detectar o explosivo.

Cando os investigadores emiten un láser nos nanotubos, estes responden cun sinal fluorescente co fin de indicar que se detectaron nitroaromáticos. Este sinal pode ser vista usando unha cámara infravermella.

En promedio, tárdase uns 10 minutos para que os nitroaromáticos alcancen as follas da planta logo de absorber as augas subterráneas, e mentres que algúns animais poden ser capaces de detectar explosivos con maior rapidez, as plantas poderían dar unha maior fiabilidade.